1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 250 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 261 262 263 264 265 266 267 268 269 270 271 272 273 274 275 276 277 278 279 280
| """ BGE-M3 完整微调脚本 支持Dense、Sparse、ColBERT三种模式的统一微调 """
import os import json import torch from torch.utils.data import Dataset, DataLoader from transformers import ( AutoTokenizer, AutoModel, Trainer, TrainingArguments, get_linear_schedule_with_warmup ) from peft import LoraConfig, get_peft_model, TaskType import numpy as np from typing import Dict, List, Optional from dataclasses import dataclass import logging from pathlib import Path
logging.basicConfig(level=logging.INFO) logger = logging.getLogger(__name__)
@dataclass class FinetuneConfig: """微调配置类""" model_name_or_path: str = "BAAI/bge-m3" output_dir: str = "./bge-m3-finetuned" train_file: str = "./data/train.jsonl" valid_file: str = "./data/valid.jsonl" max_seq_length: int = 512 num_train_epochs: int = 3 per_device_train_batch_size: int = 4 per_device_eval_batch_size: int = 8 learning_rate: float = 2e-5 warmup_ratio: float = 0.1 weight_decay: float = 0.01 max_grad_norm: float = 1.0 gradient_accumulation_steps: int = 4 use_lora: bool = True lora_r: int = 16 lora_alpha: int = 32 lora_dropout: float = 0.05 save_strategy: str = "steps" save_steps: int = 100 eval_steps: int = 100 logging_steps: int = 10 fp16: bool = True bf16: bool = False
class TripletDataset(Dataset): """三元组训练数据集""" def __init__( self, data_path: str, tokenizer: AutoTokenizer, max_length: int = 512 ): self.tokenizer = tokenizer self.max_length = max_length self.data = self._load_data(data_path) def _load_data(self, data_path: str) -> List[Dict]: """加载JSONL格式的训练数据""" data = [] with open(data_path, 'r', encoding='utf-8') as f: for line in f: item = json.loads(line.strip()) data.append(item) logger.info(f"加载了 {len(data)} 条训练样本 from {data_path}") return data def __len__(self): return len(self.data) def __getitem__(self, idx): item = self.data[idx] query = item['query'] positive = item['positive'] negative = item['negative'] query_encoding = self.tokenizer( query, max_length=self.max_length, padding='max_length', truncation=True, return_tensors='pt' ) pos_encoding = self.tokenizer( positive, max_length=self.max_length, padding='max_length', truncation=True, return_tensors='pt' ) neg_encoding = self.tokenizer( negative, max_length=self.max_length, padding='max_length', truncation=True, return_tensors='pt' ) return { 'query_input_ids': query_encoding['input_ids'].squeeze(), 'query_attention_mask': query_encoding['attention_mask'].squeeze(), 'pos_input_ids': pos_encoding['input_ids'].squeeze(), 'pos_attention_mask': pos_encoding['attention_mask'].squeeze(), 'neg_input_ids': neg_encoding['input_ids'].squeeze(), 'neg_attention_mask': neg_encoding['attention_mask'].squeeze(), }
class BGETrainer(Trainer): """自定义Trainer,实现对比学习损失函数""" def compute_loss(self, model, inputs, return_outputs=False, **kwargs): """ 计算InfoNEC损失(对比学习损失) 损失函数公式: L = -log(exp(sim(q,p)/τ) / [exp(sim(q,p)/τ) + exp(sim(q,n)/τ)]) """ outputs = model(**inputs) query_emb = outputs.query_embedding pos_emb = outputs.pos_embedding neg_emb = outputs.neg_embedding temperature = 0.05 pos_sim = torch.cosine_similarity(query_emb, pos_emb, dim=-1) / temperature neg_sim = torch.cosine_similarity(query_emb, neg_emb, dim=-1) / temperature logits = torch.stack([pos_sim, neg_sim], dim=1) labels = torch.zeros(logits.size(0), dtype=torch.long).to(logits.device) loss = torch.nn.functional.cross_entropy(logits, labels) return (loss, outputs) if return_outputs else loss
def setup_model_for_finetuning(config: FinetuneConfig): """ 设置模型用于微调 支持全量微调和LoRA微调两种模式 """ logger.info(f"加载预训练模型: {config.model_name_or_path}") tokenizer = AutoTokenizer.from_pretrained(config.model_name_or_path) model = AutoModel.from_pretrained( config.model_name_or_path, trust_remote_code=True ) if config.use_lora: logger.info("配置LoRA适配器...") lora_config = LoraConfig( task_type=TaskType.FEATURE_EXTRACTION, r=config.lora_r, lora_alpha=config.lora_alpha, lora_dropout=config.lora_dropout, target_modules=["query", "key", "value"], bias="none" ) model = get_peft_model(model, lora_config) model.print_trainable_parameters() return model, tokenizer
def main(): """主训练函数""" config = FinetuneConfig() device = torch.device("cuda" if torch.cuda.is_available() else "cpu") logger.info(f"使用设备: {device}") model, tokenizer = setup_model_for_finetuning(config) model.to(device) train_dataset = TripletDataset( config.train_file, tokenizer, max_length=config.max_seq_length ) valid_dataset = TripletDataset( config.valid_file, tokenizer, max_length=config.max_seq_length ) if os.path.exists(config.valid_file) else None training_args = TrainingArguments( output_dir=config.output_dir, num_train_epochs=config.num_train_epochs, per_device_train_batch_size=config.per_device_train_batch_size, per_device_eval_batch_size=config.per_device_eval_batch_size, learning_rate=config.learning_rate, warmup_ratio=config.warmup_ratio, weight_decay=config.weight_decay, max_grad_norm=config.max_grad_norm, gradient_accumulation_steps=config.gradient_accumulation_steps, save_strategy=config.save_strategy, save_steps=config.save_steps, eval_steps=config.eval_steps, logging_steps=config.logging_steps, fp16=config.fp16, bf16=config.bf16, load_best_model_at_end=True, metric_for_best_model="eval_loss", greater_is_better=False, dataloader_pin_memory=True, dataloader_num_workers=4, report_to="tensorboard", logging_dir=f"{config.output_dir}/logs", ) trainer = BGETrainer( model=model, args=training_args, train_dataset=train_dataset, eval_dataset=valid_dataset, tokenizer=tokenizer, ) logger.info("🚀 开始微调训练...") train_result = trainer.train() logger.info("保存最终模型...") trainer.save_model(f"{config.output_dir}/final") tokenizer.save_pretrained(f"{config.output_dir}/final") metrics = train_result.metrics trainer.log_metrics("train", metrics) trainer.save_metrics("train", metrics) logger.info("✅ 微调完成!")
if __name__ == "__main__": main()
|